Khởi nguyên: Địa linh sinh nhân kiệt:
Từ thuở hồng hoang của đất trời, khi khí Càn vận hành tạo nên vòm trời cao rộng, khí Khôn ôm lấy lòng đất sâu dày, thì rừng núi Ngọc Linh đã âm thầm sinh thành trong tương tác giữa hai cực Trời – Đất ấy. Nằm giữa giao tuyến của các dãy núi trùng điệp thuộc hai tỉnh Kon Tum và Quảng Nam, Ngọc Linh không chỉ là một địa danh, mà là một thực thể sống, mang trong mình khí tượng của trời cao và dưỡng chất của đất sâu.
Ngọc Linh – gọi theo nghĩa bóng là “Ngọn núi ngọc” – hàm ý sự tinh tuý, cao quý và linh thiêng. Núi không chỉ là địa lý mà là linh thể – là biểu tượng của Khôn thụ Càn chiếu: đất được chiếu rọi bởi trời, trở nên sinh mệnh, trở nên núi rừng, trở nên nơi linh khí hội tụ. Từ đây, loài sâm Việt, hay còn gọi là sâm Ngọc Linh – ra đời như một khúc tụng ca của thiên nhiên, như một lời tạ từ đất trời.
Vinaginseng: Biểu tượng của hợp nhất và tri ân:
Vinaginseng – thương hiệu sâm Ngọc Linh được định danh và bảo hộ – không chỉ là một sản phẩm, mà là biểu tượng của tri thức, công phu và tâm linh hợp nhất. Ẩn sâu trong từng củ sâm là sự cộng hưởng của khí hậu ôn đới vùng cao (Càn), tầng đất Bazan cổ đại giàu khoáng chất (Khôn), dòng suối mát lành, sương mù huyền ảo và bàn tay gìn giữ của con người.
Trong ánh nhìn của Dịch học, Vinaginseng chính là kết quả của hào Dương động trong hào Âm – là sự phát sinh từ tĩnh lặng, là Càn tàng trong Khôn. Củ sâm sinh trưởng chậm rãi, ẩn tàng nơi rừng sâu, tiếp nhận sinh khí từ vũ trụ, hấp thụ dưỡng khí từ lòng đất, như người tu thiền nhập định, lặng thinh mà viên dung.
Tri ân Càn – Khôn: Từ đạo lý đến hành động:
Trong truyền thống Đông phương, tri ân không dừng ở lời nói, mà là một hành vi sống. Tri ân Càn – Khôn, tức là biết ơn trời đất, đồng thời gìn giữ, không lạm dụng, không tàn phá. Khi con người gieo hạt giống mà biết khiêm cung trước đất, khi người trồng sâm hiểu rằng một gốc cây cần 6 – 10 năm để chắt chiu linh khí, ấy là lúc tri ân đã chuyển hóa thành hành động.
Rừng Ngọc Linh không phải là kho dự trữ tài nguyên để khai thác tận cùng, mà là cơ thể sống. Gìn giữ rừng là cách ta gìn giữ mạch sống của chính mình. Những ai bước vào rừng để săn tìm sâm cổ mà không có lễ nghi, không có lòng tôn kính, sớm muộn cũng rơi vào mê lộ. Ngược lại, người thầy thuốc, nhà khoa học, người nông dân hiểu luật Càn – Khôn thì hành xử với rừng như với một người thầy – một vị ân nhân vĩ đại.
Dịch học và tinh thần tương sinh:
Kinh Dịch dạy rằng: “Càn vi thiên, Khôn vi địa; vạn vật sinh yên kỳ trung.” (Càn là trời, Khôn là đất; muôn vật sinh trong đó). Rừng Ngọc Linh là nơi vạn vật giao nhau trong lòng trời đất. Ở đó, dịch lý không phải là lý thuyết, mà là nguyên tắc vận hành tự nhiên: tương sinh, tương khắc, thủy – hỏa – mộc – kim – thổ luân lưu không ngừng.
Sâm Ngọc Linh, về dược lý, mang vị ngọt hơi đắng, quy vào Can, Tâm và Tỳ – tức giúp thanh Can, bổ Tâm, kiện Tỳ. Trong một nghĩa khác, nó cũng là hình ảnh của sự quân bình âm dương: chống stress nhưng không kích thích; hồi phục năng lượng nhưng không làm mất khí huyết; tăng sức đề kháng mà vẫn nhu hòa. Tất cả là một hình ảnh sống động của sự quân bình – điều mà Dịch học gọi là “trung đạo.”
Sâm Ngọc Linh Vinaginseng
Vinaginseng và khoa học – thương mại có trách nhiệm:
Khi sâm trở thành hàng hóa, vấn đề đạo đức đặt ra là: ta có tri ân đúng mực với thứ ta đang khai thác? Vinaginseng hướng đến khoa hoc – thương mại đạo đức – nơi từng sản phẩm được truy xuất nguồn gốc, từng gốc sâm được ghi nhận độ tuổi, vị trí, và người chăm sóc. Việc này không chỉ minh bạch thông tin cho thị trường, mà còn thể hiện một triết lý: tôn trọng thiên nhiên là tôn trọng chính mình.
Cũng như trong Kinh Dịch, mỗi hào có vị trí và chức năng riêng, thì trong chuỗi giá trị Vinaginseng, mỗi mắt xích đều có vai trò không thể thiếu: từ người giữ rừng, người trồng sâm, nhà nghiên cứu, bác sĩ lâm sàng, đến người tiêu dùng cuối cùng. Một chuỗi “quái tượng” được tạo nên từ niềm tin và hiểu biết – đó chính là quẻ “Thái”: Càn trên, Khôn dưới – trời và đất thông nhau, vạn sự hanh thông.
Tương lai từ hiện tại: Văn minh thảo dược:
Vinaginseng không chỉ dừng lại ở việc sản xuất củ sâm, mà đang tiến tới xây dựng một nền văn minh thảo dược – nơi con người sống thuận Thiên, dùng thuốc từ tự nhiên, trị bệnh theo lý âm dương – ngũ hành, kết hợp giữa cổ truyền và hiện đại. Từng sản phẩm – viên nang, cao lỏng, trà dược, thực phẩm bảo vệ sức khỏe – đều gắn với nghiên cứu khoa học, kiểm nghiệm và kiểm định nghiêm ngặt.
Ngọc Linh là nền, Vinaginseng là kết quả. Nhưng cao hơn hết, đó là cuộc gặp gỡ giữa khoa học – đạo đức – tự nhiên – và con người. Đó chính là quẻ “Ký Tế”: việc lớn đã xong, nhưng vẫn cần tỉnh thức để giữ đạo.
Kết luận: Một lời tri ân gửi vào đất trời:
Bài viết này không nhằm tán dương, mà là một nén tâm hương gửi lên trời đất. Bởi lẽ, chỉ có sự tỉnh thức mới giúp con người bước ra khỏi cơn say tài nguyên. Sâm là quý, nhưng lòng biết ơn và hành xử đúng với rừng sâm còn quý hơn. Một củ sâm vài chục triệu là chuyện thường, nhưng một cộng đồng người biết sống thuận Càn – Khôn, mới là điều đáng mơ ước.
Vinaginseng, trên hành trình ấy, không chỉ làm thương hiệu, mà đang viết tiếp một chương văn hóa – chương về tri ân trời đất bằng ngôn ngữ hiện đại và hành động cụ thể. Còn rừng Ngọc Linh, vẫn lặng thinh mà sinh thành – như Khôn: dày mà nhu, mềm mà vững, ẩn mà sáng.
Xin tri ân rừng. Xin tri ân đất. Xin tri ân Trời.
Vinaginseng – Hồn thiêng từ Càn – Khôn.
*****
VĂN TẾ KHAI RƯỢU SÂM NGỌC LINH VINAGINSENG
(Dùng cho nghi lễ truyền thống tại lễ khai rượu sâm, cúng tế tổ nghề, tri ân núi rừng, thần dược thảo)
Nam mô chư vị Sơn thần Thổ địa
Nam mô ngũ phương Ngũ thổ Long mạch tôn thần
Nam mô Tổ y Tổ dược – chư tiên linh anh liệt
Hôm nay, ngày lành tháng tốt, tiết tiết thanh quang
Tại đỉnh Ngọc Linh – đất thiêng tổ dược
Chúng con là hàng hậu thế,
Trước án hương trầm, lòng thành kính lễ, xin được dâng văn:
Rằng…
Tổ truyền phương thuốc, rừng dạy cách sinh,
Lá non biết ngậm nắng trời,
Rễ già thấu tận khí linh lòng đất.
Cây sâm vững giữa bão ngàn,
Dưỡng tinh – dưỡng khí – dưỡng thần trường thọ.
Nay đủ tiết, đủ rượu, đủ hương,
Chúng con mở rượu sâm đầu, chén đầu tạ lễ.
Dâng tổ nghề, mời Sơn thần chứng giám,
Cho giống quý mãi sinh, rễ mạnh – khí sâu.
Xin chư vị tổ sư y đạo,
Dẫn đường cho chúng con giữ đúng khí hành,
Rượu uống để khỏe – chứ chẳng say,
Sâm dùng để dưỡng – chứ chẳng tham.
Từ nay khai rượu – khởi vận linh căn,
Truyền bá khắp nơi – dưỡng sinh thiên hạ.
Ân sâm Ngọc Linh – xin ghi mãi mãi.
Nguyện ơn Trời – Đất – Tổ – Thần
Chứng minh, độ trì.
Cẩn cáo.